Christianshavns Torvimi issiallunga 2A-t utaqqivakka. Atinni bænki ujaqqamik sanaaq nillertoq malugisinnaavara. Qulinni qaliaasaq sialummit oqquisimatitsilaar – poq, kuseriarnerilli kamippamma nuuinut tuttaqattaaramik masattuinnanngorput. Aqqusinermi qulliit angallannermut najoqqutassat nikerartut
asfaltimi masattumi tarrarsorput, sialuillu kuseriarnerini qalipaatit allanngorar – tut, inuillu ikaartut tarraat nakkutigivakka. Tusarnaarutimma ledningia taskima allunaavanut nermussimavoq, tusarnaarutimalu aappaa siutinni nivingavoq. Ni – pilersuummik appissinikuunngilangaluunniit. Tununni kalaallisut erseqqarinngit – sumik oqaluttut tusaanngitsuusaarnissaanununa iluaqutikka. Aalakoorput, aala – koortuaannangajapput. Kalaallisut paasisinnaajunnaarnikuuvunga, kalaallisulli oqaluppalunnerat isertortumik eqqissinarivakka. Sivikitsukullammik takorloorpara siallernani kigaatsumik nittaattoq, nipillu ilaquttamma oqaluppalaarnerigaat.
Ingerlaannangajalli takorluuinera nipimit iggiingasumit kipisinneqarpoq, eqqarsar – punga immaqaasiit kamaatilertut. Qummut qiviarnaveersaarpunga, nalunngilarami suna takussanerlugu: bussinik utaqqisut isaat. Isigisut pisumut iliuuseqarnissa – ra utaqqivaat – uangami aamma kalaaliugama akisussaaffigaara. Torvimi illup qalii qiviaannarpakka. Pingasunik ukioqarlunga Danmarkimut pigama illup qalia eqqaamasanni siullersaavoq. Illorsuup qaavani qulleq aappaluttoq sakkortoqisoq eqqaamavara, kaaviiarpoq qullinillu allaniit allaanerusumik qaamalluni. Angalarujus – suareerluta ataatama kissumiarpaanga, torvimilu illorsuit portusuut akornanniinera uannut misigisarujussuuvoq. Taamani allaqqasoq atuarsinnaanngilara, massakkulli paasinikuuara qulleq neonilik Kræftens Bekæmpelsep ussassaarutigigaa.
Ataatagalu Danmarkimut nuunnginnitsinni, anaanaga, aniga angajugalu Kalaallit Nunaanni najugaqarnikuuvugut. Qatanngutikka affarmik qatanngutigigaluarlugit taamak misigisimanikuunngisaannarpunga. Angajoqqaakka qimammata qatanngutikka pissusissamisut anaanaminniipput, ataatamali meeratuaralunga nunaminut nassarlunga Danmarkimut uteqatigivaanga. Niviarsiaqqamulli ukiukitsumut ilaquttat qimaqqaneri pissusissamisut misiginanngiivippoq. Meeraallunga inersimasorpassuit apersortarnikuuaannga sooruna angajoqqaakka najunnginnersut, aamma sooq anaanaga suli Kalaallit Nunaanni najugaqarnersoq. Ulloq manna tikillugu paasisinnaanngilara qanoq isillutik niviarsiaraq taamak ukiukitsisisoq taamak apersorsinnaammassuk. Eqqartussallugu annernartuaannarnikuuvoq, anaanagami maqaasiuarpara. Kukkusumik akisutut misigiuaannarnikuuvunga, inersimasummi misiginneqatigerpasillunga isigiinnartarnikuuaannga, uangalu nalunikuuara qanoq isumaqarnersut. Ulloq manna tikillugu toqqaannarpallaartumik apersorneqartarpunga. Maanna inersimasuugama paasinnittaasera allaavoq, anersaaruluulli malitisigisaanik akissut nammineerluni akisartoq attatiinnarnikuuara: ”Anaana kalaaliugami Kalaallit Nunaanni najugaqarpoq.” Paatsuungalaartumik isigineqartuarpunga, unitsiinnartarpakkali. Angajoqqaama qinigaat akisussaaffiginaveersaartarpara.
Sakkortuunik aperineqaannavittarpunga. Peroriartorneq pillugu nassuiaasariaqartarneq naluara nalinginnaanersoq, imaluunniit inuit alapernaappallaartarnersut. Aammami niviarsiaqqat ukiukitsut ataataminni kisimiittuni peroriartortut takussaavallaanngillat, imaluunniit anaanasut meeqqami inuuneranni ilaavallaanngitsut. Filmini assigisaanilu anaanaq peqanngikkaangat toqusimasutut oqaluttuarineqartuarpoq. Taamaasillunga tarrarsorfissaqarpallaarnikuunngilanga. Sakkortuunik apersorneqartarnera ilaquttannut tunngaannaratik Kalaallit Nunaannut aamma tunngasarput. Ukiorpassuarni Kalaallit Nunaat, oqaluttuarisaarnerput ullumikkullu pissutsit pillugit sapinngisara tamaat ilikkagaqarniartarpunga, ilami Kalaallit Nunaanni najugaqarnerup qanoq inneranik ilisimasaqanngiivippunga. Nalunngitsuusaartarpara. Kalaallit Nunaanni inuit tamarmik imerajuttuunngitsut ajornartorsiunngitsullu nassuiassagukku, ilisimasaqartuusaarnissara pisariariaqarsorisarnikuuara – Kalaallit Nunaammi pinngortitaannaanngilaq kusanartoq.
Meeraaninni Kalaallit Nunaat tikeraartarnikooqaara, ukiumut marloriapajaaq, sapaatip akunneri pingasut, nalinginnaasumik aasakkut juullikkunniluunniit. Taamani kujataani Nanortalimmukartuaannarnikuuvunga. Nuannarersuaarnikuuara, angerlartutut misigisarpunga, torvimi kalaallit aalakoortut nipaat ilaquttama nipaanik taarserneqartarput. Sumiiffimmut tulluarnera malugisarpara; illorsuarnik tattoqittunik, quleriinnik tallimanik initalinnik ungalutserneqarnanga, qaqqanit paarineqartarpunga. Qaqqani silaannarittaqaaq paarnarpassuaqartarlunilu; puilasumut imeriartortarnerput, illooqqama ilaqutai ilagalugit aalisariartarnerput. Kalaallisut eqqaamasakka amerlatseriataartarput, ilaquttamami ulluinnarni kalaallisut oqaatsit atorlugit oqaloqatigilaartarpaannga, eqqartukkatsinnullu tunngagaangat eqqaamallugilluunniit paasisinnaasarpakka. Nukatsingaatsiartarpaannga, anaanamami nukarlequtigaanga. Perorsartariaqarnikuunngisaannarpaanga, ataatamami tamanna isumagisassaraa, ullullu tamangajaasa mamakujuttorlungalu kaagisortarpunga. Kamippamma singii qileqqusaanikuunngilakka, anaanama isumagisarpaa. Ilimagisarpara peroriartorninnut peqataannginnini arlaatigut aaqqikkusullugu taamaaliortarnikuusoq. Nalunngikkaluarlugu ikiorneqarnissannut angivallaarujussualernikuullunga, isumassorneqarnera iluarisarnikooqigakku akueriinnartarnikuuara.
Danmarkimut uternerit tamaasa sakkortunaartarpara, anaanannummi maqaasillungalu ilaquttannut Kalaallit Nunaannullumi ungasarpunga. Danmark nunagivara, kisianni nutsat qalipaataat, isit qalipaataat amillu qalipaataat isiginiarneqartarnermik avataaniittutut misigisimasaqaanga. Kalaaliuneq torrattuunngilaq. Niviarsiaqqat allat assiginagit talinni meqqukka taartuupput. Ataasiaq nukappiaqqap talikkut pussoriarlunga aapakaamik taanikuuaanga. Atuaqatima nukappiaqqap najaa isumaqarnikuuvoq oqaaseq ”kalaaleq” ”imerajuttoq”-mik aamma isumaqartoq. Taamani torvip eqqaffaariani najugaqaratta ullullu tamaasa kalaallit ernguttut takusarlugit, taama oqartoqaraangat akerlileruminaattarpoq. Uanga taamaattuunnginnerma takutinnissaa aalajangiuppara. Torvimi kalaallit isigineqartarnerisut isigineqarnissara annilaangagisarpara. Inuusuttulli amerlanerit imerlutik ataatsimoornermik kultureqartillugit taamaattuunnginnissaq ajornarsinnaaqisoq paasilertorpara.
Nammineerlunga imerlungalu fiistertalerama paasitinneqartarnikuuvunga ”kalaaliugaluarlunga” pinnertunga. Taamani nersualaarneqartutut paasisarnikuuara. Akutaarusuttarnikuungaarama tungujortunillu iseqarlunga, taamatut eqqortumik isikkoqartartut imminut uppertittarnikuuvunga. Allaat qaqortumik misutsillunga nutsakka qarsorsartinnikuuakka. Arfinileriapajaaq qarsorsartereerama qalipaatissara iluatsinnikuuvoq. 16-inik ukioqarlunga anaanaga Nuummut nuunnikoq tikeraarnikuuara. Siullerpaamik Nuummukalerpunga, qilanaaqaangalu; angillungalu amippunga, nutsakkalu qaamallutik. Superstariunissara takorloorpara. Atisakka kusanartut tamaasa Nuummi aasarpalaamut tulluartut poortornikuuakka. Ulloq siulleq pisiniarfissuarmut pisiniarfileriartoratta piareersimaqqissaarpunga, pinnersarsuaarnikuullunga imminullu tatigerpalaarlunga. Aqqusineq sinerlugu seqinnarissuup ataani ingerlaartillunga arnaq takuara. Uluaasa saarngi qutsissut ersareqaat isaalu kajortut kusanaqalutik. Nujai qernertut tunummut qilerteqaramik torrannianngikkaluarluni torraasorujussuuvoq, tassanilu piviusup eqqorpaanga: Immikkuullarinngilanga. Ullup sinnera pakatseqqalaarpunga, ilikkagaqarpungali.
”Kalaaliugaluarlunga” pinnernerartittarnera paasisassaanngilaq, ilumuunngilarmi. Pinnertungaana kalaaliullungalu.
Taamatut ”nersualaartinneq” kisiat aqqusaarnikuunngilara. Siusissukkut imingaatsiartalernikuuvunga, siullerpaamik imerama 13-inik ukioqarpunga. Christianshavnimili tamanna nalinginnaakujuppoq. Ikinngutigilluakkakka angerlarsimaffimminni kisimiikkaangata imeqatigisarnikuuakka, ilaannilu tamaaniinnarmi. Inersimatsikkiartorninni fiisteriakulasalerpunga taamaasillungalu inuit amerlanerit naapittalerlugit. Sumiuunera paasigaangamikku ingerlaannaq aperisarput uanga aamma imerajuttuunersunga. Aalakuuleraangama ”grønlænderstiv”-imik taajortarpaannga. Oqarfigitittarpunga kalaalioriama immiaaraq mamarisimassagiga.
Akiuussinnaassusermilli ulikkaarama oqaatigisaat akunnakusoortut pillugit paasititsiniaanngikkaangama taamatut pinnittut qimaannattarpakka, nalorninerali ilunni alliartortutut ippoq. Imerlunga aallartikkaangama imminut unitsinnissara ajornartittarpara. Weekendit tamaasa silaaruttarpunga. Eqqarsartalerpunga immaqaana ilumoortut; allaasunga, kingornussannillu kussunneqarsimasunga. Misigissutsikka aqussinnaannginnakkit imerujussuartarpunga, eqqarsartalerpungali kalaalioriarama taamaallunga. Ikinngutikka qallunaat taamatut oqarfigineqanngisaannarput. Uattulli akulikitsigisumik imertarput, taakkuli torrallutillu tulluusimaartarput – pinnguaatigalugulu imerneqqusaallutik unammisarlutik. Uanga taamaalioraangama allatut misinnartuaannarpoq.
Kalerrisaarutip nipaa qoqianngunaqisoq nippammat, aqqusinerlu qullermik tungujortumik qinngorneqarmat eqqarsaatikka unitsinneqarput. Christianshavnimi taamaattoqallattaaginnavittarpoq, maanili torvimi uninnginnissaat neriuutigaara. Tununni issiasut eqqissisinniarlugit ilaanni taamatut takkuttarput. Oqqatiinnartut unitsinniarlugit biilit pingasut takkukkaangata ingattarserpalaartaqaat. Pisumi ajornerujussuarmi amigaatigineqarnikuullutik maanna oqqattoqarmat taamak amerlatigalutik takkunnerat eqqarsarnarpoq – tassanngaannaq 14-inik ukioqarlunga ikiortissap takkunnissaanik utaqqigaluarninnut periataaqqippunga.
Ikinngutigalu Kløvermarkenip tungaanut ikaartarfik tikingajalerlugu inuup ilusaa tarrup ataani pallungalluni kiinaa asfaltimi punngasoq, uninngaqqissaarlunilu nikeriarsinnaanngitsoq nalaapparput. Sikkilertut sanioqquasut qaammartartuinit qaqortunit ikittaartuinnaavoq. Takusimassavaat, taamaakkaluartorli susoqarsimanngitsutut avaqqutaariinnarput. Inersimasut eqimattat sanioqqummata isikkut toqqarniarsaraakka, qiviarneqanngilangali. Iliuuseqartoqarnianngitsoq paasilerpara. Inersimasut sunianngippata ikinngutigalu qisuariartariaqarpugut. Qanilleriarlugu illuanut saatikkatsigu imigassarsunnissuaarlunilu tupasunnissuaartoq naamallugu aqajannguummivunga. Uppinnikumik ikiuinikuunngisaannarama naluara qanoq iliussanerlunga.
Ikinngutima 112 sianerfigaa. Sivikitsumik oqaloqateqariarluni iligamiuk oqarpoq: ”Aperisorsuupput kalaaliunersoq!” Misigisimavunga silaannaq puanniittoq isersinnaananilu anillassinnaanngitsoq. Oqaluttuaq qanittukkut tusarnikuusara ingerlaannaq eqqarsaatigilerpara. Amagerimi angut kalaaleq, ambulancenik annanniaasartut kalaaliusoq paasillugu qanoq ajortigineranik pimoorussinngimmata toqusoq. Isumaqarsimagaluarpungali ataasiaannaq taamatut pisoqarsinnaasoq.
Ambulancep takkunniarnera naassaanngitsumik misinnarpoq.
Unnuk taanna puigunngisaannartussaavara. Ullut arlaanni aalakoorlunga maaniinnaq uppissagaluaruma alarmcentralip kalaaliunersunga apeqqutigissaneraa tassanili annilaangagisalerpara. Sianertoq taava akissava, aap? Alarmcentrali ikiorniarnanga aalajangissava? Taamatut pisoqarnerani immaqa taartunik nujaqarnera qiinganeralu kisiisa pingaartinneqassapput, annanneqarnissannullu naleqarnersunga.
Torvimi angut bænkimut ujaqqamut saninnut ingimmat eqqarsaatinniit silattoqqippunga qummullu qiviarlunga. Saaminni sixpackeq qorsuk maluginiarpara. Inussiarnisaarluni qungujuppoq, ”Kalaallit Nunaaninngaanneerpit?” Utoqqatserlunga oqarpunga kalaallisut oqalussinnaananga. ”Er du fra Grønland?” Akivunga ”ja.” Pissangalaarpunga, kisianni suli aalakuulersimarpasinngilaq, immaqa unnummut ammakkani siulleq imerpaa. Immiaaqqamik perusunnersunga aperivoq. Inuit qanoq eqqarsarnissaat eqqarsaatigeqqaarpara eqqaralu marserlugu. Qummut qiviarama isit takunissaannut aarlerigeqisakka ingerlaannaq takuakka. Isigivaannga annakkusuppasillunga, imaluunniit maajugaluta. Eqqarsarpunga ”fuck it.” Immiaarartoqatigivara. Kalaallit Nunaanni suminngaanneernerluta eqqartorparput. Nammineq aamma kujataarmiuuvoq, anaanamalu atia oqaatigigaangakku qungujuttarluni. Tupamik tunivara bussillu sanioqqutsiinnarlugit. Inuit alarput, imaluunniit uanga isigineqarnerlunga maluginiarunnaarpara. Soqutigisaaruppunga, akeqanngitsumimmi immiaaqqamik peqqammerpunga angullu inussiarnersoq oqaloqatigalugu. Ajorpallaanngilaq.
Atuakkiortoq: Nora Naasunnguaq Geraae Holm
Atuagaq: Taakku Kalaallit
Allaaserisat taakku Ungdomsbureauet.dk suleqatigalugu saqqummersinneqarput
