Aallartitat nunatsinneersut, Islandimeersut Savalimmiuneersullu Reykjavikimi aggustip 26-ani 27-anilu Nunat Avannarliit Killiini Peqqissutsimut ministerit ataatsimiinnerannut peqataapput. Ataatsimiinnermi nunani pingasuni peqqinnissaqarfinni unammillernartut ilaat, inuiaqatigiinni inoqarfiit mikisut siammasissuusunik ilisarnaatillit pillugit suleqatigiinnerni qanoq nukittorsarneqarsinnaanersut qiteritinneqarput.
Ataatsimiinnermi ilaatigut peqqinnissaqarfiup iluani aaqqissuussaaneq, digitalinngorsaaneq, piginnaanngorsaaqqinneq, tarnikkut nappaatit, peqqissutsimullu tunngasutigut sulisunik ilinnartitsineq sulisoqarnerlu, meeqqat inuusuttullu isumakkut peqqissuunerat kiisalu pinaveersaartitsineq oqaluuserisassanut ilaapput.
Peqqissutsimut Inunnullu Innarluutilinnut Naalakkersuisoq, Anna Wangenheim, nunani avannarlerni qaninnerusumik suleqatigiilluartoqarsinnaanissaanut periarfissaqarluarsorivaa:
“Inuiaqatigiinnerput peqqinnissakkullu aaqqissugaanerput assigiinngillat kisianni unammillernartut amerlasuut imminnut assigisorujuupput. Taamaammat suleqatigiinnerput misilittakkatsinnik avitseqatigiinnermut tunnganeruvoq. Iluarsiissutit pillugit nunagisatsinni atorluarneqarsinnaasunik immitsinnut avitseqatigiinnermik pitsaanerulertariaqarpugut. Ilaatigut sulisoqarniarnermi, digitalinngorsaanermi, tarnikkut nappaatit pinaveersaartitsinerlu pineqartillugit.”
Pulaarnermi aalakoornartumik pinaveersaatitsineq immikkut sammineqarpoq. Nunarput imigassaq aalakoornartulik pillugu ukiunik arlalinni ilisimatusarnermik tunngaveqartumik politikkeqalernissamik sulissuteqarpoq. Naalakkersuisup Islandimut pulaarnermini aalakoornartut pillugit misilittagarineqartunut innersuussutit ilisimasallu allagaatit qanoq nunani avannarlerni inuiaqatigiinni sulissutigilerneqarsinnaanerinut misilittakkanik aamma pissarsiniarpoq.
Anna Wangenheim, Islandimi ilaatigut NGO’en FRÆ (Savalimmiuni NGO), Landslægeembedet aamma Islandimi aningaasaqarnermut ministeri naapippai. Pinaveersaartitsineq pillugu eqqartueqatigiinnermi allatut isiginnittaaseqalersitsivoq, soorlu peqqissaanermik ilinniarsimasut suliniutaannut tunngasuniit, piffissami sivisunerusumi aalakoornartumut politikkimut aningaasaqarnikkut tapersersuisinnaasumik aaqqissugaanikkullu sakkuusinnaasunut, tassani innuttaanut inissisimanerannut tunngasunut.
Ilisimasat pappiaraannaanatik kalaallit inuunerannut atorluartussatut pilersinneqarnissaanut suliniutit timitaleeqataassasut Naalakkersuisumut pingaaruteqarluinnarpoq.
“Aalakoornartumut suut sakkuusinnaanersut uppernarsaateqartoq nalunngilluareerparput. Apeqqut ilungersunarnerusup tullia tassaavoq; qanoq tamanna inuiaqatigiinni politikkimut atatillugu timitalersinnaavarput. Taamaammat Islandimi Savalimmiunilu innersuussutit taakkoqqinnaat pillugit, namminneq atugarisaminnut nalimmassaallutik atuutsitsilersimaneri pillugit paasisaqarusullunga ukkatarinnippunga.”
Ilutigalugu imigassaq aalakoornartulik pillugu piffissami sivisuumi politikkissaq peqqinnissaqarfiup kisimiilluni suliassarinngikkaa erseqqissarneqarpoq:
“Aalakoornartup nappaatit pillugit kisitsisunut sunneeqqasorujuuvoq. Meeqqanut ilaqutariinnut, isumaginninnermut tunngasunut, ilinniarnermut, suliffeqarnermut ataatsimullu inuttaasut peqqissuunissaannut eqquivoq. Taamaattumik pinaveersaartitsineq ingerlataqarfiit akimorlugit sulinissamik ajornartorsiullu tamaat isiginissaannut sapiissuseqarnissamik piumasaqaateqarpoq, tassani siusinnerusukkut pinaveersaartitsinerit, katsorsaanissamut periarfissat tamanut ammasut, uagut politikkikkut aalakoornartoq pillugu malittarisassanik sinaakkutinillu pilersitsinissarput.”
Islandimut tikeraarnerit ilaatigut, pisortat, inuttaasut kiisalu politikkikkut akisussaaffeqarfiit assigiinngitsut akornanni qanoq ililluni pinaveersaartitsineq patajaatsumik aaqqissuussaasumillu tunngavilerneqarsinnaanersoq ersersippaat. Misilittakkat Kalaallit Nunaanni ukiuni arlalinni atuuttussamik uppernarsaatinut tunngavilimmik imigassaq pillugu politikkeqarfiup tigussaasunik suliniutinut piviusunngortinneqarnissaanut ingerlatseqqinnermi ilanngunneqassapput.
Peqqissutsimut ministerit ataatsimiinneranni ilutigalugu suliassaqarfiit ilaanni peqqinnissaqarfinni mikinerusuni assigiimmik unammillernartullit pillugit nunat avannarliit suleqatigiinnissaanut periarfissamik pilersitsinissamik qiterititaqarput. Ilaatigut piginnaasat immikkut atorsinnaanerannut, sulilersitsiniarnermut aamma paarinniniinnarneq, digitalikkut peqqinnissakkut aaqqiinerit aamma tarnikkut nappaatit pineqarput.
Aallartitattaaq Landspítali, Islandip universitetshospitaliat pulaarpaat, tassani aaqqissuussinerit, napparsimasunik sullissineq peqqissaanermillu ilinniarsimasunik paarinniinnarnissaq sammineqarput.
Islandimi Peqqissutsikkut ministeri, Alma Möller, ataatsimiinnerup ingerlanerani innuttaasut peqqissusaannut aningaasaliinissaq qanoq isumaqartiginersoq, aamma siunissami peqqinnissaqarfik ingerlalluassappat pinaveersaartitsisoqartariaqassasoq erseqqissarpaa aamma pisortat, inuiaqatigiit innuttaasullu akornanni ataatsimut akisussaaffeqatigiinnerat ilutigalugu tikkuarpaa.
Anna Wangenheim pulaarnermini politikkikkut sunniiniarnermi ilisimatusarnermilu suut iluaqutaanersut ilinniarfigai:
“Ilusit allat assigeqqissaartariaqanngilavut. Suut ajunnginnersut aamma sooq ajunnginnersut, suullu uagut nammineq pissutsivut aallaavigalugit atorsinnaanerivut alapernaaffigisariaqarpavut. Nunarput, Islandi aamma Savalimmiut, tamatta aaqqissuussakkut misilittakkavut aallaavigalugit suut ajunnginnersut ajornersullu pillugit avitseqatigiikkutta aalajangiilluarnerusinnaavugut. Nunat avannarliit suleqatigiinnerat taannaavoq nukittorsarusutara.”
