Kalaallit Nunaanni Peqqissutsimut Naalakkersuisoq Anna Wangenheim peqqissutsimullu ministeri Ida Auken Kalaallit Nunaanni Peqqinnissaqarfiup kalaallit napparsimasut Danmarkimi napparsimmavinni immikkut ittumik katsorneqarnerannut akiliisarunnaarneranik kinguneqartussamik isumaqatigiissuteqarput. Isumaqatigiissutaat kalaallinik napparsimasunik Danmarkimi katsorsaanermut aaqqissuussinerup ataavartunngortitsivoq, siunnersuisoqatigiinnik nutaanik nakorsaanermik immikkut ilisimasaliusunik pilersitsiffiussaaq napparsimasumillu Danmarkimi katsorsaanermi allaffissornikkut suliassakinnerulersitsissallunilu.
Kalaallit Nunaata Danmarkillu akornanni isumaqatigiissut nutaaq kalaallit napparsimasut danskit napparsimasutulli atugassaqartitaallutik Danmarkimi napparsimmavinni immikkut ittumik katsorsartissinnaalernerannut tunngaviuvoq. Katsorsaariaatsit suut Kalaallit Nunaanni ingerlanneqartariaqarnerannik Danmarkimilu ingerlanneqartarnissaannik siunnersuisartussanik siunnersuisoqatigiinnik nutaanik nakorsaanermik immikkut ilisimasaliusunik pilersitsisoqassaaq. Siunnersuisoqatigiilersussat Kalaallit Nunaanniissapput, taamaalillutillu tassa Kalaallit Nunaanni Peqinnissaqarfiup Danmarkilu napparsimmaviit akornanni suliassat suli erseqqinnerusumik agguataarneqartarnissaannut suleqataassallutik.
Peqqissutsimut ministeri Ida Auken:
”Napparsimasut katsorsaanermik immikkut ilisimasalinnik pisariaqartinneqartunik attassiinnarnissamut ikippallaarmata, kalaallit napparsimasut Kalaallit Nunaanni ullutsinni ingerlanneqarsinnaanngitsumik immikkut ittumik katsorsarneqarnissamik pisariaqartitsisut amerlapput. Tamanna suleqatima kalaallip Anna Wangenheimip Kalaallit Nunaanni Peqqinnissaqarfiup immikkoortortaqarfiinut assigiinngitsunut ulluni kingullerni pulaaqatiginerani nammineerlunga timitarsivara.
Kalaallit Nunaanni Danmarkimilu peqqinnissaqarfiit ataqatigiinnerulersinnaaqqullugit peqqinnissakkut sullissinissamik neqeroorutit ataqatigiissarluarneqarnerunissaannik pisariaqartitsivugut. Taamaammat kalaallit napparsimasut Danmarkimi katsorsarneqarnerminni qallunaat napparsimasut assigalugit immikkut ittumik katsorsarneqarnissamik neqeroorfigineqartarnissaat matumani isumaqatigiissutitigut qulakkeeratsigu nuannaarutigaara.
Isumaqatigiissut Kalaallit Nunaata Danmarkillu peqqinnissamut tunngasuni ukiorpassuarni suleqatigiilluarnerisa pingaaruteqarneranik ersersitsisuulluinnarpoq. Piffissami pingaarutilimmi taama isumaqatigiissuteqarneq oqaluttuarisaanermut pingaarutilittut isigaara.
Napparsimasut maannakkorpiaq ikiorpagut, Kalaallit Nunaanni Peqqinnissaqarfilli siunissaq ungasinnerusoq eqqarsaatigalugu aamma pitsanngorsassavarput. Taamaammat tassa isumaqatigiissutip Kalaallit Nunaata nammineq peqqinnissaqarfiata ineriartortinnissaanut tunngavissiilluarnissaa pingaaruteqarpoq.”
Peqqissutsimut Inunnullu Innarluutilinnut Naalakkersuisoq Anna Wangenheim ima oqarpoq:
”Kalaallit napparsimasut immikkut ittumik katsorsarneqarnissamik pisariaqartitsigaangata sapinngisamik pitsaanerpaamik neqeroorfigineqartarnissaat isumaqatigiissummi siunertarineqarpoq. Napparsimatilluni ungasissumullu angalasariaqartilluni kinguartitsisariaqartitsinertaqanngitsumik pitsaanerpaamik katsorsarneqarnissaq pingaaruteqarluinnarpoq. Tamatumunnga atatillugu nunatta inuisa danskillu inuisa immikkut ittumik katsorsarneqarnissamik naligiimmik neqeroorfigineqartarnissaat pingaartissimavara.
Aammattaaq utaqqineq katsorsartinnerup inerneranut aalajangeeqataasuulluinnartarmat, allaffissornikkut aningaasaqarnikkullu pissutsit kalaallit napparsimasut katsorsarneqarnissaannik pisariaqanngitsumik kinguarsaataasannginnissaat pingaartilluinnarsimavara. Isumaqatigiissut nutaaq innersuussinermut Danmarkimilu katsorsaanermut tunngasuni allaffissornikinnerulersitsillunilu tamatumani akimmiffikinnerulersitsissaaq.
Isumaqatigiissut Danmarkimi katsorsartikkiartortunut aningaasartuutigisarunnaagassavut atorlugit peqqinnissaqarfitsinnik ineriartortitsiinnarusunnitsinnik ersersitsisuusortaaq isumaqarpunga. Taamaaliornikkut nunatsinni pitsaassutsimik pitsaanerpaamik kiisalu sullissinissamut naammattumik periarfissaqarnissaq qulakkeersinnaavarput.”
Isumaqatigiissut kalaallit napparsimasut Danmarkimi napparsimmavinni immikkut ittumik katsorsarneqartarnerannut atatillugu Kalaallit Nunaanni Peqqinnissaqarfik siunissami akiliuteqaqqusaasarunnaarnissaanik imaqarpoq. Taamaalilluni isumaqatigiissut Kalaallit Nunaanni Peqqinnissaqarfimmik pitsanngorsaanissamut ineriartortitsinissamullu aningaasat ukiumut 180 mio. kr.-it missaannik atugassiivoq.
Napparsimasut Danmarkimut katsorsartikkiartorlutik angalannginniassammata, Kalaallit Nunaanni Peqqinnissaqarfimmi sapinngisamik napparsimasunik amerlanerpaanik katsorsaasarneq ingerlatiinnaassavaa. Tamatumalu ilutigisaanik Kalaallit Nunaanni Peqqinnissaqarfiup patajaannerulernissaanut ineriartortitsineq aamma ingerlatiinnarneqassaaq. Kisianni napparsimasut Kalaallit Nunaanni immikkut ittumik katsorsarneqarsinnaanngitsut Danmarkimi danskinut atugassarititaasut assigalugit katsorsarneqarnissaannik neqerooruteqartoqarsinnaasassaaq.
Danmarkimi kalaallit napparsimasunut katsorsaariaasitaap saniatigut Kalaallit Nunaanni Peqqinnissaqarfimmik pitsanngorsaanissamut suliniutit ingerlaannassapput. Tamanna ilaatigut nikittaannermik aaqqissuussineq aqqutigalugu pissaaq, tassa Danmarkimi napparsimmaviup immikkoortortaqarfia, paarlakaallutik Kalaallit Nunaanni tamakkiisumik suliffimmik sivisunerusunik najugaqarlutik sulisussaqartitsissallutik.
Isumaqatigiissut pillugu paasissutissat
- Isumaqatigiissut Kalaallit Nunaanni Peqqinnissaqarfimmi peqqissutsikkut katsorsaanermi pitsanngorsaanissamut ineriartortitsinissamullu periarfissiilluni aningaasat ukiumut 180 mio. kr.-it missaannik atugassiivoq.
- Kalaallit Nunaanni Peqqinnissaqarfik kalaallit napparsimasut Danmarkimi napparsimmavinni immikkut ittumik katsorneqarnerannut akiliisarunnaassaaq.
- Katsorsaariaatsit suut Kalaallit Nunaanni ingerlanneqartariaqarnerannik Danmarkimilu ingerlanneqartarnissaannik siunnersuisoqatigiit nutaat nakorsaanermik immikkut ilisimasaliusut siunnersuisassapput.
- Isumaqatigiissut 1. januaari 2027-mi atuutilissaaq.
- Kalaallit Nunaata imminut napatittup pilersinnissaa pillugu tunngaviusumik isumaqatigiissut 16. septembari 2025-meersumut uiggiutigalugu peqqissutsimut tunngatillugu isumaqatigiissutip immikkoortuanik taallugu 9. februaari 2026-mi isumaqatigiissuteqarput.
- Kalaallit Nunaanni Peqqinnissaqarfiup Danmarkimi immikkut ittumik katsorsaanermut 2026-mi aningaasartuutai aamma aningaasaliissutitigut matussuserneqassapput, taakkulu Kalaallit Nunaanni Peqqinnissaqarfiup aningaasartuutaannut utertinneqassapput.
- Isumaqatigiissut peqqissutsimut ministerip Ida Aukenip Nuummut tikeraarneranut atatillugu ulloq 3. septembari 2026-mi atsiorneqarpoq.
